گزارشی از وضعیت فوق بحرانی منابع آبی زیرزمینی دشت مشهد

لبه پرتگاه بی‌آبی!

آب منطقه ای: نقطه‌ای برای حفر چاه جدید باقی نمانده است!

نویسنده: اشرافیان

مترجم:

​​​​​​​

مدیر امور منابع آب مشهد و شهرستان‌های تحت پوشش با اشاره به وضعیت منابع آب زیرزمینی در شهرستان مشهد و طرقبه‌شاندیز با بیان این که در صورت ادامه روند فعلی و برداشت‌های بی‌رویه از سفره های آب زیرزمینی فاصله‌ای تا تبدیل شدن دشت مشهد به ناحیه خشک و بیابانی زابل باقی‌نمانده است، گفت: وضعیت بسیار بحرانی است ، دیگر نقطه‌ای برای حفر چاه جدید در دشت مشهد باقی نمانده است و بالغ بر 5 هزار و ۲۳۳ حلقه چاه مجاز و غیرمجاز هم اکنون فقط در مشهد و طرقبه شاندیز مشغول برداشت آب از سفره های زیرزمینی هستند.
به گزارش خراسان، امیرحسین حبشی‌زاده در رابطه با وضعیت بغرنج منابع آبی دشت مشهد بیان کرد: درمجموع در شهرستان مشهد حدود هزار و ۹۸ حلقه چاه کشاورزی، ۶۷۰ حلقه چاه شرب و بهداشت، ۶۹۸ حلقه چاه صنعتی و ۸۲۷ حلقه چاه خدمات دارای مجوز هستند که درمجموع سه‌هزار و ۲۹۳ حلقه چاه مجاز را شامل می‌شود. همچنین حدود ۸۴۵ حلقه چاه غیرمجاز شناسایی شده است و بدون شک تعداد واقعی چاه‌های غیرمجاز بیشتر از آمار شناسایی‌شده است.
وی با تأکید بر حساسیت وضعیت منابع آب در غرب مشهد اظهار کرد: در محدوده غرب مشهد، از جاده مشهد ـ چناران تا گلبهار، تعداد چاه‌های غیرمجاز قابل توجه است و آمار موجود تنها بخشی از واقعیت را نشان می‌دهد و متاسفانه در طرقبه‌شاندیز نیز حدود ۶۱۹ چاه مجاز و ۴۷۶ چاه غیرمجاز شناسایی شده مشغول برداشت آب از منابع زیرزمینی هستند و یقینا تعداد چاه‌های آب غیرمجاز در این شهرستان بسیار بیشتر از این آمار است.
مدیر امور منابع آب مشهد ادامه داد: از سال ۱۳۴۷ مشخص شد که ورودی و خروجی آب در دشت مشهد با یکدیگر تناسب ندارد و به همین دلیل این دشت به عنوان دشت ممنوعه و بحرانی اعلام شد و مقرر شد چاه جدیدی در آن حفر نشود.
حبشی‌زاده با اشاره به روند صدور مجوز برای چاه‌ها پس از تصویب قانون توزیع عادلانه آب در سال ۱۳۶۱ گفت: بر اساس این قانون، برای چاه‌های آب مجوز صادر شد و در سال ۱۳۸۹ نیز دولت وقت لایحه‌ای را به مجلس ارائه کرد که بر اساس آن، افرادی که تا سال ۱۳۸۵ اقدام به حفر چاه غیرمجاز کرده بودند، امکان دریافت مجوز پیدا کردند؛ این موضوع حتی در دشت‌هایی که سال‌ها قبل ممنوعه و بحرانی اعلام شده بودند نیز اجرا شد. 
فاصله ای اندک تا تبدیل شدن به یک منطقه بیابانی
وی افزود: این دشت‌ها در سال ۱۳۴۷ از نظر وضعیت منابع آب، مانند بیمار سرطانی و در حال احتضار شناخته شده بودند، اما با برخی اقدامات و قوانین، عملاً وارد چرخه مرگ شده‌اند و اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، ممکن است روزی با خشک شدن کامل منطقه و نابودی منابع آب زیرزمینی مواجه شویم. حبشی‌زاده با اشاره به عمق چاه‌های آب در شهرک صنعتی توس گفت: عمق چاه‌های آب در این منطقه اکنون به حدود ۳۰۰ متر رسیده است. باید تمام دستگاه‌ها و نهاد‌های ذی‌ربط پای کار بیایند تا پیش از آن که دیر شود، بتوانیم منابع محدود باقی‌مانده آب زیرزمینی را نجات دهیم؛ در غیر این صورت، فاصله چندانی با تبدیل شدن مشهد به یک منطقه خشک و بیابانی مانند زابل نخواهیم داشت.
بیشترین میزان مصرف آب در بخش کشاورزی است
وی بیشترین میزان مصرف آب را مربوط به بخش کشاورزی دانست و گفت: حدود ۵۷ درصد مصرف آب مربوط به کشاورزی، ۳۱ درصد مربوط به شرب، ۷ درصد مربوط به خدمات و حدود ۳ درصد مربوط به صنعت است. مدیر امور منابع آب مشهد همچنین درباره وضعیت مصرف آب در طرقبه‌شاندیز گفت: شرکت آب منطقه‌ای برای رفع مشکل تأمین آب مردم، مجوز حفر چاه را در اختیار شرکت آب و فاضلاب قرار می‌دهد، اما انتظار ما از شرکت آب و فاضلاب این است که موضوع مصرف آب بدون کنتور و انشعابات غیرمجاز در طرقبه‌شاندیز را جدی‌تر پیگیری کند. حبشی‌زاده تأکید کرد: مصرف بسیار زیاد آب بدون حساب و کتاب توسط برخی افراد در این شهرستان باید مدیریت شود و لازم است با انشعابات غیرمجاز و مصارف بدون کنتور برخورد شود.
وی در پایان با بیان این که مسائل آب راهکار ساده و یکسانی برای همه مناطق ندارد، خاطرنشان کرد: نجات منابع آب نیازمند همکاری همه دستگاه‌ها، از جمله آب منطقه‌ای، جهاد کشاورزی، فرمانداری، صنعت و معدن و سایر دستگاه‌های مرتبط است و همه باید با یک هدف مشترک، یعنی حفظ و پایداری منابع آب، اقدام کنند.
10 صفحه اول